Ουγγαρία: Ο Όρμπαν επιτίθεται στην έρευνα και την ελευθερία του λόγου

Ολοένα και περισσότερο κλιμακώνει την επίθεσή της η ακροδεξιά κυβέρνηση Όρμπαν στην Ουγγαρία. Στις 2 Ιούλη το ουγγρικό κοινοβούλιο ψήφισε νομοσχέδιο που επιτρέπει στο κράτος να ενισχύσει τον έλεγχό του στους φορείς επιστημονικών ερευνών.

Το νομοσχέδιο που αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από τον Σεπτέμβρη του 2019, θα παραδώσει τον έλεγχο 15 επιστημονικών ιδρυμάτων στο νεοσύστατο κρατικό ερευνητικό δίκτυο Eotvos Lorand (ELKH). Μέχρι πρότινος τα 15 επιστημονικά ιδρύματα βρίσκονταν υπό την επίβλεψη της «Ακαδημίας Επιστημών της Ουγγαρίας» που έχει μια ιστορία 200 χρόνων στον τομέα των επιστημονικών ερευνών. Εκτιμάται ότι η δημιουργία του ELKH θα σημάνει αυτόματα και τη διάλυση της Ακαδημίας Επιστημών. 

Tα μισά μέλη του διοικητικού συμβουλίου αυτού του νέου ερευνητικού δικτύου θα οριστούν από την κυβέρνηση ενώ ο πρόεδρος του συμβουλίου θα διοριστεί απευθείας από τον ίδιο τον Όρμπαν. Το συμβούλιο θα είναι υπεύθυνο να αποφασίζει για τη διαχείριση της χρηματοδότησης των επιστημονικών ιδρυμάτων, αλλά και των περιουσιακών τους στοιχείων, ενώ ταυτόχρονα θα διορίζει διευθυντές για κάθε ίδρυμα.

Επί της ουσίας το νέο νομοσχέδιο προωθεί τον ασφυκτικό έλεγχο από την πλευρά της ακροδεξιάς κυβέρνησης στην επιστημονική έρευνα και δεν επιτρέπει κανένα περιθώριο ανεξάρτητης μελέτης και δουλειάς στα επιστημονικά ιδρύματα. Η κυβέρνηση, με όπλο την χρηματοδότηση, θα μπορεί να αποφασίζει ποια αντικείμενα να ερευνηθούν και ποια όχι, με βάση τις πολιτικές της πεποιθήσεις. Όπως λέει χαρακτηριστικά η ερευνήτρια Ανατολικής Ευρώπης και Βαλκανίων, Λύντια Γκαλλ:

«Με την κατανομή της χρηματοδότησης, η ελεγχόμενη από την κυβέρνηση επιτροπή θα μπορούσε ενδεχομένως να μειώσει τη χρηματοδότηση για ερευνητές που εργάζονται πάνω σε θέματα όπως είναι η μελέτη των φύλων ή η κλιματική αλλαγή».

Ενάντια στις σπουδές της μελέτης των φύλων

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο ακροδεξιός Όρμπαν βάζει στο στόχαστρο τις ακαδημαϊκές ελευθερίες, καθώς τον Οκτώβρη του 2018 η κυβέρνηση απαγόρευσε τα μαθήματα με αντικείμενο τη μελέτη των φύλων. Η μελέτη των φύλων είναι ένα επιστημονικό αντικείμενο που αναλύει τον ρόλο των φύλων στην κοινωνία, και το πως αυτά συνδέονται με την κοινωνική τάξη, την φυλή, την σεξουαλικότητα και άλλα κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά. 

O Όρμπαν εξέδωσε διάταγμα για την ακύρωση χρηματοδότησης προγραμμάτων σπουδών σχετικά με τη μελέτη των φύλων, ενώ κυβερνητικός εκπρόσωπος προχώρησε στην ξεπερασμένη και οπισθοδρομική δήλωση:

«Η στάση της κυβέρνησης είναι ότι οι άνθρωποι γεννιούνται είτε άνδρες είτε γυναίκες και δεν θεωρούμε αποδεκτό να μιλάμε για κοινωνικά κατασκευασμένα φύλα παρά για βιολογικά φύλα».

Ακόμα, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Ζλοτ Σέμτζεν δήλωσε:

«H μελέτη του φύλου δεν έχει θέση στα πανεπιστήμια, επειδή είναι μια ιδεολογία και όχι επιστήμη».

Το αποτέλεσμα αυτής της απαγόρευσης ήταν πολλά πανεπιστήμια να καταργήσουν από τα μεταπτυχιακά τους προγράμματα τα μαθήματα που σχετίζονταν με το συγκεκριμένο αντικείμενο.

Η κλιμακούμενη επίθεση κατά των λαϊκών στρωμάτων

Το νέο νομοσχέδιο εντάσσεται στα πλαίσια ενός συνολικού κρατικού ελέγχου που προσπαθεί να επιβάλει ο Όρμπαν στην επιστήμη, την έρευνα αλλά και την ελεύθερη έκφραση συνολικά. Και γνωρίζουμε πολύ καλά τι σημαίνει κρατικός έλεγχος από μια ακροδεξιά κυβέρνηση. Σημαίνει επιθέσεις στα δημοκρατικά δικαιώματα και την ελευθερία του λόγου, ασφυκτικές πιέσεις και λογοκρισία στη γνώση και τη διακίνηση ιδεών, στις νέες ανακαλύψεις, σε κάθε μορφή προόδου. Τελικά αυτοί οι περιορισμοί, βασικό στόχο έχουν τον πολιτικό έλεγχο της γνώσης, την επιβολή του φόβου, της ανελευθερίας και του τερματισμού της έρευνας και της επιστημονικής εξέλιξης. Και όλα αυτά γίνονται φυσικά για να μπορέσουν να δικαιολογηθούν οι επιθέσεις στα λαϊκά στρώματα και να στηριχθεί «ακαδημαϊκά» η ιδεολογία της άκρας δεξιάς. 

Τα συνολικά «έργα» της κυβέρνησης Όρμπαν εξάλλου, το δείχνουν καθαρά. Η επίθεση ενάντια στους πρόσφυγες αλλά και η ποινικοποίηση του κινήματος αλληλεγγύης ήταν το πρώτο μέρος του «δράματος». Ακολούθησε ο νόμος για τη φυλάκιση των αστέγων που αρνούνται να πάνε στα «κέντρα φιλοξενίας», στα οποία επικρατούν απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής. Τόσο απαράδεκτες που είναι πολλές φορές προτιμότερο να κοιμάται κάποιος στο δρόμο. Τον περασμένο Δεκέμβρη πέρασε από το ουγγρικό κοινοβούλιο ο «νόμος της δουλείας», που δίνει το δικαίωμα στον εργοδότη να απασχολεί εργαζόμενους για 400 ώρες επιπλέον το χρόνο. 

Τα νέα μέτρα για τον περιορισμό της ελευθερίας της επιστημονικής έρευνας αποτελούν ένα ακόμα βήμα στην ακραία δεξιά πολιτική του Όρμπαν. Μιας πολιτικής που ξεκίνησε με την ξενοφοβική ρητορική, πέρασε γρήγορα σε επιθέσεις ενάντια στο σύνολο των εργαζομένων και των φτωχών, ενώ πλέον βάζει στο στόχαστρο τη νεολαία, την εκπαίδευση, την επιστημονική έρευνα, τη γνώση και την ελεύθερη διακίνηση ιδεών. Αυτό είναι εξάλλου το πραγματικό πρόσωπο της ακροδεξιάς. Ξεκινάει βάζοντας στο στόχαστρο τους πιο αδύναμους, μέχρι τελικά να επιτεθεί σε όλη την κοινωνία.